Павлодар облысы

Тереңкөл ауданының әкімдігі

Темір тапшылығы анемиясы (ТТА)

Ең кең тараған және әлеуметтік маңызды аурулар, анемия болып табылады. Анемия нашар тамақтану мен нашар денсаулықтың индикаторы болып табылады. Ауыр түрімен Темір тапшылық ауыр түрі теміртапшылықты анемиясы болып табылады (ТТА). Анемия - жағдайы сипатталатын, төмен концентрациясы гемоглобиннің тқмен концентрациясымен сипатталған қызыл қан жасушалары және олардың саны ағзада төмендетілген. Темір маңызды элементі болып табылады гемоглобиннің қызыл қан жасушаларын қалыптастыру үшін, сондай-ақ ақуыз бұлшық миоглобиннің қалыптастыруына қатысады. Темір сүйек миында жетіспеген жағдайда қалыпты әзірлеу гемоглобинды дұрыс өңдеу үшін саны мен мөлшерін жинақтауда эритроциттері төмендейді. Темір көптеген азық-түліктерде бар, дегенмен, темір жетіспеушілігінің бірі ең жиі кездесетін денсаулық және тамақтану прлоблемалары болып табылады. Анемия, темір жетіспеуінен туындаған, анемияның ең көп таралған түрі болып табылады. Қазіргі уақытта ТТА қазіргі заманғы адамның дене және рухани денсаулығының бірі болып танылды және ол әлемнің көптеген елдерінде қоғамдық денсаулық сақтауда жаһандық проблеманы білдіреді. Темір тапшылық тәуекелі барлық адам өмірінде бар, бірақ ерте жастағы балалар, қыздар,-жасөспірімдер, ұрпақты болу жасындағы әйелдер мен қарттарда жоғары таралуы бар. ТТА тиісінше ана мен бала өлімін арттырады. Есептеуінше, жүкті әйелдер арасында анемияны жоюда 25% - ке балалар өлімінің деңгейін төмендетуге мүмкіндік береді. Жүкті әйелдер темірді жоғалтады, оның ұрыққа (шамамен 600-900 мг-ға жуық анасынан ұрыққа темірі ауысады), ал анемия кезінде қалыпты үдеріс беруде темір төмендеген. Анемия бар әйелдердің босану кезіндегі өлімі-5-10 есе жоғары ықтималдығы, анемиясы жоқ әйелдерге қарағанда.Бала туу жасындағы әйелдер үшін темірдің жеткіліксіздігінің қолайсыз салдары мынада: олар ағзаның инфекцияларға қарсы әлсіреуіне жүргізеді , айтарлықтай ана мен бала өлімдерінің өсуіне. Балалар, анемиясы бар аналардан туылғандардың, басым көпшілігінде (57%) жағдайы сәбилік жаста біршама төмен гемоглобиннің және тәуекелі жоғары сырқаттанушылық пен өлім-жітімнің деңгейі. Анемия әсіресе нәрестелер мен кішкентай балалар тез өсуі арасында жиі кездеседі, темірде тұтынушылықтың едәуір ұлғаюына жетекші етеді. Анемия балалардың созылмалы инфекция ошақтарының қалыптастыруына ықпал етеді, атап айтқанда, бронх - өкпе патологиясы. Мәселен, жіті респираторлық инфекциялар Қазақстанда 14 жасқа дейінгі балалардың аурушандығының құрылымы бірінші орынға ие (56,2%).
Темір ағзада жетіспеген жағдайда тотығу-тотықсыздану үдерістерімен бұзылады, ағзаның өсуі, трофикалық бұзылыстарына бәсеңдеуіне әкеледі (терінің құрғауы, шаштың түсуі, шырышты тіл қабықшалары, өңеш, дәм бұрмалануы), гемоглобиннің түзілуінің азайту, ферменттік жүйелерінің зақымдануына және соның салдары ретінде, танымдық қабілетінің бұзылуына; бұлшық ет функциялардың әлсіруіне.
Республикада темір тапшылығы анемиясының сұрақтары мемлекеттік мәселелері деңгейіне көтерілді. Ең бір маңызды тәсілдері және оны шешу – бұл өнімдерді байытуда жаппай сұраныс, бірінші кезекте, ұн, темір препараттарымен. Демек, нан-тоқаш өнімдері, бидай ұнынан дайындалған, темірмен және дәрумендермен байытылған, ең қарапайым және қол жетімді тәсілмен алдын алуда тұрақты тұтынуы болуы мүмкін.
Фортификацияланған (байытылған) бидай ұны – бұл өнім тамақтану, В дәрумендер тобымен, темірмен, мырышпен, кебекпен байытылған. Фортификациялау азық-түлігі болып табылады қоғамдық денсаулық сақтау үшін тәсілін алдын алу, бақылау және дәрумендік және минералдық жеткіліксіздікті жою. Бүгін, тіпті өнеркәсіптік дамыған елдер микронутриенттердің тапшылығын жоюда жағдайлары жоқ тек рационалды тамақтануды насихаттау есебінен ғана, жаңа піскен көкөністермен және жемістермен қамтамасыз ету. Қазіргі заманғы өңдеу технологиясы азық-түлік витаминдер і онда сақталмайды. Адамдар рационында үнемі айырған (тазартылған) үшін өнімдері, минералдармен, дәрумендер мен тағамдық талшықтарымен ұлғаюда.
Әлемннің көптеген елдерінде микронутриеттер тапшылығын тиімді проблемасын шешеді жаппай тұтынуда тамақтану азық-түлік өнімдерінің байытылған дәрумендер мен минералдар есебінен (ұн, нан-тоқаш, макарон, кондитерлік өнімдер, сүт тағамдары, шырындар, сусындар).

Өзіңізді және өз денсаулығыңызды күтіңіз!